73 — Reklamcılık, piyasa araştırması ve halkla ilişkiler faaliyetleri
Activities of advertising, market research and public relations
NACE Rev. 2.1 Bölüm 73: Reklamcılık, piyasa araştırması ve halkla ilişkiler faaliyetleri. Üst sektör: Kısım N (Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler).
3 Haneli Alt Gruplar 73
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Genel reklam, dijital ajans, SEO ve PR faaliyetlerinde bakanlık ruhsatı gerekmez — Sanal Ofis / Home-Office %100 uygundur.
- Toplu SMS / E-Posta / Arama kampanyası yürüten veya gönderen taraflarda İYS (İleti Yönetim Sistemi) izni + 6698 KVKK açık rıza uyumu zorunludur.
- Sosyal medya influencer/içerik kampanyalarında Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu Kılavuzu uyarınca açık "#Reklam / #İşbirliği" etiketi zorunludur (aksi halde ajans + marka + influencer’a 550.000 TL+ bandında ayrı ayrı ceza kesilebilir!).
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası (Medya, Reklam ve Bilişim Komiteleri) + HİB (yurt dışı dijital pazarlama ihracatında)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Çok sayıda dijital pazarlamacı, SEO uzmanı ve influencer Şahıs Şirketi olarak 1 günde açılış yapar; yalnızca şahsi YouTube/Instagram/mobil içerik geliri (2026 sınırı dâhilinde) elde edenler dilerse GVK mük. m. 20/B %15 istisna banka hesabı seçebilir (ajans hizmeti / faturalı B2B marka danışmanlığı ise 20/B kapsamı dışındadır, normal şahıs/LTD gerektirir!).
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- 3/10 TİCARİ REKLAM KDV TEVKİFATI: Tüm KDV mükelleflerine ve belirlenmiş alıcılara verilen ticari reklam hizmetlerinde (medya planlama, dijital reklam yönetimi, afiş, influencer reklam prodüksiyonu dahil) 3/10 oranında KDV tevkifatı uygulanır (sadece danışmanlık veya sadece salt tasarım faturasında ayrıma dikkat!).
- %15 STOPJ — GOOGLE/META YURT DIŞI REKLAM VERGİSİ (476 s. CK): Google Ads, Meta (Instagram/Facebook) gibi dar mükellef yurt dışı dijital platformlara Türkiye’den reklam veren işletmeler, reklam ödemesi üzerinden %15 Gelir/Kurumlar Vergisi stopajı (KDV2 ile birlikte 2 No.lu beyanname!) beyan etmek zorundadır — ajanslar müşteri adına medya bütçesi geçirirken faturayı doğrudan müşteriye kestirmeli veya yansıtma usulünü vergisel olarak kurgulamalıdır!
- YURT DIŞI AJANS İHRACATI: Yabancı firmaya yurt dışında yararlanılmak üzere verilen reklam/dijital pazarlama hizmeti KDVK 11/1-a uyarınca %0 KDV ile faturalanır (ancak KVK 10/1-ğ %80 kazanç indirimi listesinde reklam ajansı sayılmamıştır; yalnızca veri analizi/yazılım/tasarım kısımları ayrı sözleşmeyle değerlendirilir).
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1 ile 73.30 Halkla İlişkiler (PR) bu bölüme taşındı! AB’de Digital Services Act (DSA — hedefli reklam şeffaflığı ve çocuklara hedefleme yasağı), Siyasi Reklam Şeffaflığı Tüzüğü (EU) 2024/900, GDPR (çerez onayı / ePrivacy) ve Omnibüs Direktifi (sahte yorum yasağı) uygulanır.
ABD NAICS 5418 (Advertising, PR & Related Services) ve 541910 (Marketing Research) kapsamındadır. FTC Endorsement Guides (16 CFR Part 255) (gizli sponsorluk yasağı), CAN-SPAM Act, TCPA (SMS rızası) ve CCPA/CPRA geçerlidir; Stripe/Mercury onboardinginde MCC 7311 yüksek onaylı düşük risk grubundadır (ancak "garantili takipçi/bot satışı" PSP yasaklı faaliyetidir!).
ASA (Advertising Standards Authority) / CAP Code (#Ad kuralı ve yanıltıcı fiyat yasağı), PECR / ICO (e-posta ve çerez kuralları) ve CMA yeşil aklama (Green Claims Code) ilkeleri denetlenir (UK SIC 73110–73200).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Meta / Google Reklam Bütçesi Fatura Hatası: Ajans kendi kartından müşterinin Meta/Google bütçesini ödeyip müşteriye toplam tutar üzerinden KDV+tevkifatlı tek fatura keserse, 476 s. CK %15 reklam stopajı ve %20 KDV2 yükü ajansın üzerine kalır ve komisyon matrahı şişer — doğru uygulama bütçeyi müşteri kartından ödetip yalnız ajans hizmet bedelini faturalamaktır.
- Yazılım geliştirme (62.10) ile performans reklam/SEO (73.11) farkını ayırmamak hem yanlış tevkifata (3/10) hem vergi incelemelerine yol açar.
| Kod | Resmi Tanım | Grup / Düzey | Küresel Kodlar | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Reklam ajanslarının faaliyetleri | 73.1 |
US 541810
UK 73110
R2 73.11 | İncele → | |
| Çeşitli medya reklamları için alan ve zamanın bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak satışı | 73.1 |
US 541810
UK 73120
R2 73.12 | İncele → | |
| Piyasa ve kamuoyu araştırma faaliyetleri | 73.2 |
US 541910
UK 73200
R2 73.20 | İncele → | |
| Halkla ilişkiler ve iletişim faaliyetleri | 73.3 |
US 541611
UK 70210
R2 70.21 | İncele → |
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 Bölüm 73 hangi faaliyet sınıflarını içerir?
Bölüm 73 (Reklamcılık, piyasa araştırması ve halkla ilişkiler faaliyetleri) toplam 3 grup ve 4 dört haneli faaliyet sınıfından oluşur.
Bölüm 73 kodlarının ABD NAICS ve UK SIC karşılıklarını görebilir miyim?
Evet. Tablodaki her sınıf satırı ilgili NAICS 2022, UK SIC 2007 ve eski NACE Rev. 2 karşılıklarını listeler ve kod sayfasına bağlar.