69.10 — Hukuk faaliyetleri
1136 SAYILI AVUKATLIK KANUNU TEKELİ: 69.10, Baroya kayıtlı serbest avukatları, Avukatlık Ortaklıklarını, noterleri ve hukuk/arabuluculuk faaliyetlerini kapsar; Türkiye’de ticari LTD/A.Ş. kurularak icra edilemez — e-SMM’de %20 stopaj (CMK’da %10, normal %20 KDV) uygulanır.
Eurostat • v2.1
Hukuk faaliyetleri
NAICS 541110 • SIC 69101 • ISIC 6910
MCC 8111
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Baroya kayıtlı serbest avukatlar, hukuk büroları ve Avukatlık Ortaklıkları (69.10)
- Noterler ve adli/ticari tahkim & arabuluculuk merkezleri (69.10)
- TÜRMOB ruhsatlı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM), Yeminli Mali Müşavirler (YMM) ve bağımsız denetim firmaları (69.20)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
3- mahkemeler veya diğer yargı birimlerinden önce olsun ya da olmasın, baro üyesi olan kişiler tarafından veya bunların denetiminde bir tarafın menfaatinin diğer bir tarafa karşı hukuki olarak temsil edilmesi: hukuk davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; ceza davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; iş anlaşmazlıkları ile bağlantılı danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması
- genel danışmanlık ve tavsiye, yasal dokümanların hazırlanması; şirket teşekkülüne ilişkin şirket kuruluş belgesi, ortaklık anlaşmaları veya benzer dokümanlar; patentler ve telif hakları; tapu senetlerinin, vasiyetlerin, kredilerin ve benzerlerinin hazırlanması.
- genel noterlerin, hukuk noterlerinin, mübaşirlerin, hakemlerin, müfettişlerin ve bilirkişilerin diğer faaliyetleri.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- hukuki arabuluculuk faaliyetleri
- yatılı bakım hizmeti sağlanmaksızın, atanmış yasal vasilerin faaliyetleri.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
2- adliyelerin faaliyetleri, bkz. 84.23
- sosyal arabuluculuk, bkz. 88.99.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Avukatlık (69.10): İlgili İl Baro Levhasına Kayıt ve Ruhsatname zorunludur; hukuk alanında LTD/A.Ş. kurulamaz — yalnızca serbest avukat veya Baro’ya kayıtlı Avukatlık Ortaklığı şeklinde çalışılır! (İstisna: 6325 s.K. Sicil Kayıtlı Arabuluculuk).
- Mali Müşavirlik / Defter Tutma (69.20): TÜRMOB / İSMMMO-ASMMMO Ruhsatı zorunludur; SMMM/YMM ruhsatı olmadan beyanname gönderme, defter tutma veya SMMM Ltd/A.Ş. kurmak 3568 s.K. m. 3 uyarınca suçtur! Bağımsız denetim için ayrıca KGK Yetki Belgesi şarttır.
- Hem avukat hem SMMM için fiziki büro veya ilgili Baro/Oda yönetmeliğinin izin verdiği özel ortak/paylaşımlı büro standartları denetlenir; reklam yasağına (1136 m. 55 / 3568 m. 44) uyulmalıdır!
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Sicili/Odası KULLANILMAZ (Avukatlık Ortaklığı Baro siciline; SMMM/YMM şirketleri yalnızca meslek odasına ve Ticaret Siciline ortaklık kurallarıyla kaydolur)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- ZORUNLU ÖZERKLİK: İl Barosu (1136 s.K.) veya SMMM/YMM Odası — TÜRMOB (3568 s.K.) serbest meslek mükellefiyeti; KOSGEB kapsamı dışındadır!
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- Türkiye Barolar Birliği (TBB) / TÜRMOB / KGK / Adalet Bakanlığı
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- SERBEST MESLEK MAKBUZU (e-SMM) & %20 STOPAJ: Serbest avukatlar ve mali müşavirler şirket/vergi mükellefi müvekkillere fatura değil e-SMM düzenler ve brüt ücret üzerinden %20 gelir vergisi stopajı kesilir (muhatap Muhtasar ile öder; yıllık beyannameden mahsup edilir). KDV genel oranı %20’dir (yalnızca CMK/adli yardım avukatlık hizmetleri %10 KDV ve bazı vergi/denetim şartları saklıdır).
- KVK m. 10/1-ğ MUHASEBE KAYDI TUTMA İHRACATI (%80): SMMM şirketlerinin/serbest meslek erbaplarının münhasıran yurt dışı mukim firmalara Türkiye’den verdiği muhasebe kaydı tutma hizmetlerinde %80 kazanç indirimi kanun metninde açıkça sayılmıştır! (Avukatlık hukuki mütalaası 10/1-ğ listesinde yer almaz, ancak KDVK 11/1-a hizmet ihracatı %0 KDV şartları sağlanırsa KDV istisnası alır.)
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
Avrupa’da Avukatlık Hizmetleri Direktifi 77/249/EEC & Kuruluş Direktifi 98/5/EC, Bağımsız Denetimde AB Audit Directive 2006/43/EC & CSRD (Sürdürülebilirlik Raporlaması Denetimi) ve 6AMLD (hem avukatlar hem muhasebeciler KYC yükümlüsüdür) uygulanır.
ABD NAICS 5411 (Legal) ve 5412 (Accounting/CPA/Tax Prep/Payroll) kapsamındadır. Birçok eyalette avukat/CPA firmaları sıradan LLC yerine LLP veya Professional Corporation (PC / PLLC) kurmak zorundadır! Her eyalette State Bar, State Board of Accountancy (CPA) ve IRS PTIN (Paid Tax Return Preparer) zorunludur (unauthorized practice of law — UPL suçu ağır yaptırıma tabidir!).
SRA (Solicitors Regulation Authority) / BSB & Legal Services Act 2007 (Reserved Legal Activities lisansı olmadan mahkeme/tapu/miras işi yapmak suçtur!); muhasebe ve denetimde ICAEW / ACCA / AAT + zorunlu AML Supervision ve UK SIC 69101–69203 uygulanır.
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Teknoloji/danışmanlık şirketi kurarken "şirketlere hukuki danışmanlık ve ön muhasebe desteği vereceğiz" diye 69.10 veya 69.20 NACE kodu eklemek Baro/TÜRMOB ruhsatı olmadan tescil edilmez; yönetim/iş danışmanlığı için 70.20 seçilmelidir!
- 3568 s.K. yetkisi olmadan başkalarının vergi beyannamesini vermek ve "mali müşavirlik" unvanı kullanmak adli para/hapis cezası konusudur.
Türkiye 6 Haneli Alt Kodları ve İSG Tehlike Sınıfları
| 6 Haneli Kod | Resmi Faaliyet Tanımı | İSG Sınıfı | İşyeri / Ofis | Rehber |
|---|---|---|---|---|
| Bilirkişi faaliyetleri (hukuki konularda) | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Hukuk müşavirliği | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri) | Az Tehlikeli | Bağımsız Büro / Hukuk Bürosu Zorunlu | İncele → | |
| Noterlik faaliyetleri | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Sosyal güvenlik müşavirlerinin faaliyetleri | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Hukuki arabuluculuk ve uzlaştırma faaliyetleri (işgücü ve yönetim arasında, işletmeler arasında veya şahıslar arasında ortaya çıkan anlaşmazlığın çözümü için tahkim veya arabuluculuk hizmetleri) | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Yediemin faaliyetleri | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → | |
| Diğer hukuki hizmet faaliyetleri | Az Tehlikeli | Sanal Ofis / Home-Office %100 Uygun | İncele → |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Hukuk danışmanlığı ve temsil faaliyetleri (avukatlık faaliyetleri)
Hukuki arabuluculuk ve uzlaştırma faaliyetleri (işgücü ve yönetim arasında, işletmeler arasında veya şahıslar arasında ortaya çıkan anlaşmazlığın çözümü için tahkim veya arabuluculuk hizmetleri)
Activities of patent and copyright agents; other legal activities n.e.c.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Baro sicil kaydı ile çok düşük itiraz oranı; emanet (trust) hesabı vs vekâlet ücreti tahsilatı ayrı yürütülmelidir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 70.20 — İşletme ve Strateji Danışmanlığı → | Hukuki mütalaa, sözleşme ve dava vekilliği 69.10; şirket yönetimi ve ticari strateji danışmanlığı 70.20’dir. | Baro ruhsatı olmadan hukuki danışmanlık şirketi açmak 1136 s.K. m. 35/63 suçudur; ticari danışmanlık için 70.20 kullanılmalıdır. |
| 69.20 — Mali Müşavirlik ve Vergi Denetimi → | Hukuk ve noterlik 69.10; SMMM/YMM defter tutma, vergi beyanı ve bağımsız denetim 69.20’dir. | 69.20 ihracatta muhasebe kaydı tutma (KVK 10/1-ğ) %80 indirime girerken, 69.10 hukuk hizmetleri bu listede sayılmamıştır. |
69.20 — Muhasebe, defter tutma ve denetim faaliyetleri; vergi danışmanlığı
NACE Rev. 2.1 69.20 (Muhasebe, defter tutma ve denetim faaliyetleri; vergi danışmanlığı) faaliyet sınıfı ve bu sınıfa bağlı 5 adet Türkiye 6 haneli NACE alt kodu.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2.1 69.10 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
69.10 (Hukuk faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: mahkemeler veya diğer yargı birimlerinden önce olsun ya da olmasın, baro üyesi olan kişiler tarafından veya bunların denetiminde bir tarafın menfaatinin diğer bir tarafa karşı hukuki olarak temsil edilmesi: hukuk davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; ceza davalarında danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; iş anlaşmazlıkları ile bağlantılı danışmanlık ve temsil hizmetinin sağlanması; genel danışmanlık ve tavsiye, yasal dokümanların hazırlanması; şirket teşekkülüne ilişkin şirket kuruluş belgesi, ortaklık anlaşmaları veya benzer dokümanlar; patentler ve telif hakları; tapu senetlerinin, vasiyetlerin, kredilerin ve benzerlerinin hazırlanması.; genel noterlerin, hukuk noterlerinin, mübaşirlerin, hakemlerin, müfettişlerin ve bilirkişilerin diğer faaliyetleri.. Başlıca uygulayıcılar: Baroya kayıtlı serbest avukatlar, hukuk büroları ve Avukatlık Ortaklıkları (69.10); Noterler ve adli/ticari tahkim & arabuluculuk merkezleri (69.10).
Türkiye vergi levhası ve ticaret sicilinde 69.10 altında hangi 6 haneli NACE ve İSG sınıfları vardır?
69.10 sınıfı altında Türkiye sicilinde 8 adet 6 haneli alt kod bulunur (ör. 69.10.01 [Az Tehlikeli], 69.10.02 [Az Tehlikeli], 69.10.03 [Az Tehlikeli]).
69.10 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Sicili/Odası KULLANILMAZ (Avukatlık Ortaklığı Baro siciline; SMMM/YMM şirketleri yalnızca meslek odasına ve Ticaret Siciline ortaklık kurallarıyla kaydolur) / ZORUNLU ÖZERKLİK: İl Barosu (1136 s.K.) veya SMMM/YMM Odası — TÜRMOB (3568 s.K.) serbest meslek mükellefiyeti; KOSGEB kapsamı dışındadır!. İzin/Ruhsat: Avukatlık (69.10): İlgili İl Baro Levhasına Kayıt ve Ruhsatname zorunludur; hukuk alanında LTD/A.Ş. kurulamaz — yalnızca serbest avukat veya Baro’ya kayıtlı Avukatlık Ortaklığı şeklinde çalışılır! (İstisna: 6325 s.K. Sicil Kayıtlı Arabuluculuk). Vergi/Teşvik: SERBEST MESLEK MAKBUZU (e-SMM) & %20 STOPAJ: Serbest avukatlar ve mali müşavirler şirket/vergi mükellefi müvekkillere fatura değil e-SMM düzenler ve brüt ücret üzerinden %20 gelir vergisi stopajı kesilir (muhatap Muhtasar ile öder; yıllık beyannameden mahsup edilir). KDV genel oranı %20’dir (yalnızca CMK/adli yardım avukatlık hizmetleri %10 KDV ve bazı vergi/denetim şartları saklıdır).
69.10 ile en sık karıştırılan 70.20 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
70.20 — İşletme ve Strateji Danışmanlığı: Hukuki mütalaa, sözleşme ve dava vekilliği 69.10; şirket yönetimi ve ticari strateji danışmanlığı 70.20’dir. Vergisel/hukuki etki: Baro ruhsatı olmadan hukuki danışmanlık şirketi açmak 1136 s.K. m. 35/63 suçudur; ticari danışmanlık için 70.20 kullanılmalıdır.
69.10 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
69.10 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 541110 (Offices of Lawyers), 541120 (Offices of Notaries), 541191 (Title Abstract and Settlement Offices) • İngiltere UK SIC 2007: 69101 (Barristers at law), 69102 (Solicitors), 69109 (Activities of patent and copyright agents; other legal activities n.e.c.) • BM ISIC Rev. 5: 6910 • Sanal POS MCC 8111 (Hukuk Hizmetleri ve Avukatlık Ortaklıkları).
69.10 NACE Rev. 2.1 kodunun eski NACE Rev. 2 karşılığı nedir?
Eurostat resmi geçiş tablosuna göre 69.10, eski NACE Rev. 2 sürümünde 69.10 (Hukuk faaliyetleri) koduna karşılık gelir.