91.22.00 — Tarihi alan ve anıt faaliyetleri (tarihi alanların ve yapıların işletilmesi, korunması dahil)
91.22.00 (Tarihi alan ve anıt faaliyetleri (tarihi alanların ve yapıların işletilmesi, korunması dahil)) faaliyet kodu; 6331 s.K. kapsamında "Az Tehlikeli" İSG sınıfına, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (Özel Müzeler ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik) çerçevesine ve "İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir" işyeri statüsüne tabidir.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
213 s. VUK m. 127, 159 (Şube Bildirimi) & 2005/9207 BKK Yönetmeliği
MCC 8412
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Halk, üniversite ve dijital araştırma kütüphaneleri ile kamu/özel arşivler (91.1)
- Devlet müzeleri ve Kültür Bakanlığı ruhsatlı özel müzeler / sanat müzeleri (91.21)
- Ören yerleri, tarihi anıtlar, kaleler (91.22), botanik/hayvanat bahçeleri ve milli park koruma işletmeleri (91.4)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
4- Tarihi alan ve anıt faaliyetleri (tarihi alanların ve yapıların işletilmesi, korunması dahil)
- Bu sınıf, peyzajlardan bahçelere ve binalardan sitlere (doğal ve yapılı miras) kadar, çevresine insan müdahalesinin bir sonucu olarak yapılan kültürel miras alanlarının işletilmesini ve korunmasını içerir.
- tarihi alanların ve yapıların işletilmesi ve korunması
- ziyaretçilere açık arkeolojik alanların işletilmesi ve korunması.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
4- tarihi alanların ve yapıların yenilenmesi ve restore edilmesi, bkz. 43.99
- kültürel mirasın konservasyonu ve restorasyonu, bkz. 91.30
- kültürel miras varlıklarının konservasyonu ve restorasyonunu destekleyen mimari faaliyetler, bkz. 71.11
- arkeolojik kazılar, bkz. 72.20.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Özel müze açmak (91.21) veya taşınır kültür/sanat eseri koleksiyonerliği için Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Müze / Koleksiyoner Belgesi, envanter defteri, iklimlendirme ve güvenlik izni zorunludur (Sanal Ofis GEÇERSİZDİR).
- Hayvanat bahçeleri ve botanik bahçeleri (91.42) için Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvanat Bahçesi Kuruluş ve Çalışma Ruhsatı + CITES nesli tehlikedeki tür belgeleri şarttır.
- Ören yeri/tarihi yapı işletmesinde Koruma Bölge Kurulu izni gereklidir.
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Kamu Kurumları / Vakıflar / Belediyeler veya Kültür Girişimi Anonim Şirketleri (Ticaret Odası)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Özel müze veya hayvanat bahçesi gerçek kişi koleksiyoner/tacir tarafından da Bakanlık şartlarıyla ruhsatlanabilse de vakıf/A.Ş. standarttır.
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir- MÜZE GİRİŞ ÜCRETLERİ VE SPONSORLUK: 2863 s.K. kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı denetimindeki müzeler, ören yerleri ve vakıf müzelerinin giriş ücretlerinde ve sponsorluklarda 5225 s.K. teşvikleri ile GVK m. 89/7 ve KVK m. 10/1-d %100 kültür/sanat sponsorluk indirimi uygulanır!
- Vakıf/derneklerce ticari gaye dışında işletilen halka açık müze ve kütüphanelerde KDVK m. 17/1 kültür istisnası şartları incelenir; özel ticari müze biletlerinde %10 KDV uygulanır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1’de eski tek `91.0` kodu tamamen yenilendi: 91.11 Kütüphaneler, 91.12 Arşivler, 91.21 Müzeler, 91.22 Tarihi Alanlar, 91.30 Kültürel Miras Koruma, 91.41 Botanik/Hayvanat Bahçeleri, 91.42 Doğa Rezervleri! AB’de Directive 2006/112/EC Art. 132(1)(n) KDV kültür muafiyeti, AB Zoo Directive 1999/22/EC ve Kültür Varlıkları İthalat Tüzüğü (EU) 2019/880 geçerlidir.
ABD NAICS 7121 (Museums, Historical Sites, Zoos, Parks) ve 519210 (Libraries & Archives) kapsamındadır! Çoğunluğu IRS 501(c)(3) Non-Profit statüsünde vergiden muaf olup (ancak hediyelik eşya dükkânı/kafe gelirlerinde UBIT — Unrelated Business Income Tax izlenir), müzeler AAM (American Alliance of Museums) & NAGPRA yasal iade kurallarına ve hayvanat bahçeleri USDA AWA Licence kapsamına tabidir.
Museum and Galleries Exhibition Tax Relief (MGETR — %40/%45 sergi yapım gideri nakit kredisi!), Arts Council England Museum Accreditation, Zoo Licensing Act 1981 (Defra yerel ruhsatı) ve HMRC VAT Cultural Exemption uygulanır (UK SIC 91xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Ticari sanat eserlerini satmak amacıyla sergi açan özel ticari sanat galerileri (müze değil, al-sat yapan galeri) Bölüm 91 değil 47.69 / 47.78 (perakende sanat ticareti) kapsamındadır!
- Tema parkı / lunapark / akvaryum eğlence tesisi işletmeleri (doğa koruma/hayvanat bahçesi olmayan ticari eğlence parkları) ise 93.21 sınıfındadır.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Yalnızca idari yönetim, aracılık veya stoksuz (dropshipping/fulfillment) ticaret yapılıyorsa merkez adresi olarak sanal ofis kabul edilebilir. Fiziki emtia depolanması veya elden perakende satış halinde deponun/şubenin kira kontratı ile VUK m. 159 ek işyeri bildirimi ve gerektiğinde belediye ruhsatı zorunludur.
Merkez sanal ofiste stopaj doğmazken, fiziki depo veya şube gerçek kişiden kiralanırsa GVK m. 94/5 gereği %20 kira stopajı Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile ödenir.
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Kültürel bilet, bağış ve yayın satışında indirimli kamu/kültür kurum tarifelerinden yararlanabilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
91.11.00 — Kütüphane faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 91.11.00 (Kütüphane faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
91.12.00 — Arşiv faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 91.12.00 (Arşiv faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
91.21.00 — Müze ve koleksiyonculuk faaliyetleri (müzelerde ve özel koleksiyonlarda yer alan eserlerin konservasyonu faaliyetleri hariç)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 91.21.00 (Müze ve koleksiyonculuk faaliyetleri (müzelerde ve özel koleksiyonlarda yer alan eserlerin konservasyonu faaliyetleri hariç)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 91.22.00 Tarihi alan ve anıt faaliyetleri (tarihi alanların ve yapıların işletilmesi, korunması dahil)
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 91.22.00 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
91.22.00 (Tarihi alan ve anıt faaliyetleri (tarihi alanların ve yapıların işletilmesi, korunması dahil)) şu faaliyetleri kapsar: Tarihi alan ve anıt faaliyetleri (tarihi alanların ve yapıların işletilmesi, korunması dahil); Bu sınıf, peyzajlardan bahçelere ve binalardan sitlere (doğal ve yapılı miras) kadar, çevresine insan müdahalesinin bir sonucu olarak yapılan kültürel miras alanlarının işletilmesini ve korunmasını içerir.; tarihi alanların ve yapıların işletilmesi ve korunması. Başlıca uygulayıcılar: Halk, üniversite ve dijital araştırma kütüphaneleri ile kamu/özel arşivler (91.1); Devlet müzeleri ve Kültür Bakanlığı ruhsatlı özel müzeler / sanat müzeleri (91.21).
91.22.00 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
91.22.00 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
91.22.00 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Kamu Kurumları / Vakıflar / Belediyeler veya Kültür Girişimi Anonim Şirketleri (Ticaret Odası) / Özel müze veya hayvanat bahçesi gerçek kişi koleksiyoner/tacir tarafından da Bakanlık şartlarıyla ruhsatlanabilse de vakıf/A.Ş. standarttır.. İzin/Ruhsat: Özel müze açmak (91.21) veya taşınır kültür/sanat eseri koleksiyonerliği için Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Müze / Koleksiyoner Belgesi, envanter defteri, iklimlendirme ve güvenlik izni zorunludur (Sanal Ofis GEÇERSİZDİR). Vergi/Teşvik: MÜZE GİRİŞ ÜCRETLERİ VE SPONSORLUK: 2863 s.K. kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı denetimindeki müzeler, ören yerleri ve vakıf müzelerinin giriş ücretlerinde ve sponsorluklarda 5225 s.K. teşvikleri ile GVK m. 89/7 ve KVK m. 10/1-d %100 kültür/sanat sponsorluk indirimi uygulanır!
91.22.00 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
91.22.00 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 8412 (Kütüphaneler, Müzeler ve Kültürel Kurumlar).
91.22.00 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: tarihi alanların ve yapıların yenilenmesi ve restore edilmesi, bkz. 43.99; kültürel mirasın konservasyonu ve restorasyonu, bkz. 91.30; kültürel miras varlıklarının konservasyonu ve restorasyonunu destekleyen mimari faaliyetler, bkz. 71.11.