90.39.01 — Sanat ve gösteri sanatlarına yönelik yönetmenlerin ve yapımcıların faaliyetleri
90.39.01 (Sanat ve gösteri sanatlarına yönelik yönetmenlerin ve yapımcıların faaliyetleri) faaliyet kodu; 6331 s.K. kapsamında "Tehlikeli" İSG sınıfına, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (Eser Sahipliği & MESAM/MSG/TEYAP Hakları) çerçevesine ve "Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart" işyeri statüsüne tabidir.
4 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
2005/9207 BKK İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliği & 213 s. VUK m. 127
MCC 7922
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Bağımsız yazarlar, besteciler, ressamlar, heykeltıraşlar ve dijital sanatçılar (90.1)
- Tiyatro, konser, stand-up, opera ve festival yapımcıları / sanat toplulukları (90.20)
- Özel kültür sanat merkezleri, konser salonları, sahne ışık/ses teknik ekipleri ve bilet/etkinlik destek (90.3)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
4- Sanat ve gösteri sanatlarına yönelik yönetmenlerin ve yapımcıların faaliyetleri
- canlı sahne sunumlarının yapımına yönelik sahne sanatlarına destek faaliyetleri, örneğin; tiyatro oyunları, konserler, opera, dans, diğer sahne yapımları: yapımcıların, sahne tasarımcılarının, dekoratörlerin, sahne değiştiricilerinin, ışık mühendislerinin ve benzerlerinin faaliyetleri.
- kültürel ve eğlence etkinliklerinin organizasyonu, örneğin; film festivalleri, müzik ve dans festivalleri
- film ve tiyatro yönetmenlerinin, drama yazarlarının, film tanıtımcılarının ve program oluşturucularının faaliyetleri.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- canlı sanat etkinliklerinin yapımcılarının veya organizatörlerinin faaliyetleri
- sanatsal etkinliklerin organizasyonuyla ilişkili görsel-işitsel ekipman ve özel efektlerin teknik planlaması, tedariki, kurulumu ve işletimi.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
8- dijital dağıtım da dahil olmak üzere, sinemalarda doğrudan gösterim veya yayın ya da akış için sinema filmi üretimi, bkz. 59.1
- canlı performansların ve etkinliklerin yayınlanması, bkz. 60.20
- kişisel tiyatro veya sanat acentelerinin veya ajanslarının faaliyetleri, bkz. 74.99
- oyuncu seçme faaliyetleri, bkz. 78.10
- konferans, kongre ve ticari gösterilerin organizasyonu, bkz. 82.30
- sahne/gösteri sanatçıları ve gruplarının faaliyetleri, bkz. 90.20
- tesisleri olsun veya olmasın spor etkinliklerinin yapımcılarının veya destekleyicilerinin faaliyetleri, bkz. 93.19
- sanatsal olmayan etkinliklerin organizasyonuyla ilişkili görsel-işitsel ekipman ve özel efektlerin teknik planlaması, tedariki, kurulumu ve işletimi, bkz. 93.29.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Bireysel yazar, müzisyen, ressam ve prodüktörler (90.1) özel bakanlık ruhsatına tabi değildir — Sanal Ofis veya GVK m. 18 serbest meslek ile çalışabilir; ancak canlı konser/festival/tiyatro salonu işletmek (90.31) için Belediye İşyeri Açma Ruhsatı, İtfaiye Raporu ve Valilik/Emniyet Etkinlik & Canlı Müzik İzni şarttır!
- 5846 s.K. uyarınca halka açık konser ve mekân müzik yayınlarında MESAM/MSG/MÜ-YAP Umuma İletim Telif Lisansı alınmalıdır.
- Tarihi eser/tablo restorasyonunda (90.39) Kültür ve Turizm Bakanlığı / 2863 s.K. konservasyon izinleri gözetilir.
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası (Kültür, Sanat ve Etkinlik Komiteleri — yapım/salon şirketleri)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Eser sahipleri 193 s. GVK m. 18 şartlarını sağladığında (yıllık GVK m. 103 4. dilim tavanının altında kalarak) defter/KDV/beyannamesiz yalnızca müşteri %17 stopajlı Gider Pusulası rejimiyle çalışabilir (tavan aşılır veya ticari konser organizasyonu yapılırsa Şahıs Şirketi / Ticaret Odası açılır).
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart- GVK M. 18 SANATÇI TELİF İSTİSNASI: Müellif, mütercim, heykeltraş, ressam, bestekâr ve bunların mirasçılarının 5846 s.K. kapsamındaki telif/eser teslimlerinde %17 nihai stopaj uygulanır (2025/2026 yılı GVK m. 103 4. dilim tutarına kadar yıllık beyanname verilmez)!
- Tiyatro, opera, bale, konser salonu ve müze etkinlik biletleri ve kültür yatırımları 5225 s.K. kapsamında teşvik (KDV %10 tiyatro/konser ayrımı ve gelir vergisi sponsorluk indirimi %100 — GVK 89/7) alır.
- MCC 7922 Bilet/Organizatör Fintek Kuralı: Konser ve festival biletleri etkinlik tarihinden haftalar/aylar önce satıldığından sanal POS sağlayıcıları (iyzico/Stripe) etkinlik gerçekleşene kadar dönemsel blokaj (reserve) uygulayabilir!
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1’de eski tek `90.0` bölümü kökten ayrıştırıldı: 90.11 Edebi/Müzik Yaratım, 90.12 Görsel Sanatlar, 90.20 Sahne Sanatları Gösterileri, 90.31 Sanat Mekanları İşletmesi, 90.39 Diğer Destek/Restorasyon! AB’de Telif Hakkı Direktifi (EU) 2019/790, Resale Right Directive (eser yeniden satış payı) ve KDV kültür istisnası (Art. 132(1)(n)) uygulanır.
ABD NAICS 7111 (Performing Arts Companies), 7113 (Promoters), 7114 (Agents/Managers) ve 7115 (Independent Artists/Writers/Performers) kapsamındadır. ASCAP / BMI / SESAC performans telif lisansları, US Copyright Office (Form PA/VA/TX) eser tescili, kalabalık mekanlarda NFPA 101 yangın kuralları ve yerel Amusement/Admissions Tax uygulanır.
PRS for Music / PPL canlı müzik & yayın telif lisansları, belediye Premises Licence (Live Music Act 2012 istisnaları üzeri), Artist’s Resale Right (ARR), HMRC Theatre / Orchestra Tax Relief (%40–45 yüksek nakit iade oranı!) ve Cultural Exemption VAT geçerlidir (UK SIC 90xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Sinema ve ticari video/reklam filmi prodüksiyonu Bölüm 90 değil 59.11; düğün/kurumsal fuar/parti organizasyonu ise 82.30 / 93.29 / 96.99 kapsamındadır.
- GVK m. 18 istisnasını aşan veya şirket üzerinden konser/sergi işleten sanatçılar beyanname sınırı geçtiğinde ticari/mesleki mükellefiyete geçer; ayrıca MESAM/MSG izinsiz canlı müzik ve DJ performansı tazminat davası doğurur.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
1 çalışan dahi istihdam edildiğinde ilk günden itibaren İSG-KATİP üzerinden B sınıfı (geçici yetkiyle C) İSG uzmanı ve İşyeri Hekimi sözleşmesi yapmak zorunludur.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Sanal ofis veya salt ev adresiyle vergi dairesi yoklamasından ve belediye ruhsat denetiminden geçilemez. Faaliyet niteliğine göre Sıhhi Müessese veya 1./2./3. Sınıf Gayrisıhhi Müessese (GSM) Ruhsatı, tapu/yapı kullanma (iskân) uyumu, itfaiye uygunluk raporu ve işyeri fiili donanımı ibraz edilmelidir.
Şahıs mülkünden kiralanan fiziki işyeri için GVK m. 94/5 uyarınca aylık net kiranın brütleştirilmiş tutarı üzerinden %20 kira stopajı beyan edilir (kurumsal/şirket mülklerinden kiralamada stopaj yerine +%20 KDV’li kira faturası düzenlenir).
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 4 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 4 yılda bir plan (her 40 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 2 yılda bir en az 12 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 3 yılda bir (hekim min. 10 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | 1+ çalışandan itibaren min. B sınıfı uzman (20 dk/çalışan/ay) + Hekim (10 dk) | 6331 s.K. m. 6; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245İleri tarihli etkinlik biletlerinde erteleme/iptal riski nedeniyle PSP’ler etkinlik gerçekleşene dek hakediş blokajı uygulayabilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
90.11.00 — Edebiyat eseri oluşturma ve müzikal kompozisyon faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 90.11.00 (Edebiyat eseri oluşturma ve müzikal kompozisyon faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
90.12.00 — Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 90.12.00 (Görsel sanatlar yaratıcılık faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
90.13.00 — Diğer sanatsal yaratıcılık faaliyetleri
Türkiye 6 haneli NACE kodu 90.13.00 (Diğer sanatsal yaratıcılık faaliyetleri). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 90.39.01 Sanat ve gösteri sanatlarına yönelik yönetmenlerin ve yapımcıların faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 90.39.01 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
90.39.01 (Sanat ve gösteri sanatlarına yönelik yönetmenlerin ve yapımcıların faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: Sanat ve gösteri sanatlarına yönelik yönetmenlerin ve yapımcıların faaliyetleri; canlı sahne sunumlarının yapımına yönelik sahne sanatlarına destek faaliyetleri, örneğin; tiyatro oyunları, konserler, opera, dans, diğer sahne yapımları: yapımcıların, sahne tasarımcılarının, dekoratörlerin, sahne değiştiricilerinin, ışık mühendislerinin ve benzerlerinin faaliyetleri.; kültürel ve eğlence etkinliklerinin organizasyonu, örneğin; film festivalleri, müzik ve dans festivalleri. Başlıca uygulayıcılar: Bağımsız yazarlar, besteciler, ressamlar, heykeltıraşlar ve dijital sanatçılar (90.1); Tiyatro, konser, stand-up, opera ve festival yapımcıları / sanat toplulukları (90.20).
90.39.01 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
90.39.01 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 4 yılda bir risk değerlendirmesi; Tehlikeli sınıfta işveren kendi İSG hizmetini yürütemez (e-sertifika muafiyeti yoktur). İlk sigortalı çalışan işe girişiyle birlikte OSGB veya tam/kısmi süreli İSG profesyoneli görevlendirilmesi ve İSG-KATİP onayı zorunludur.). İşyeri statüsü: Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
90.39.01 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası (Kültür, Sanat ve Etkinlik Komiteleri — yapım/salon şirketleri) / Eser sahipleri 193 s. GVK m. 18 şartlarını sağladığında (yıllık GVK m. 103 4. dilim tavanının altında kalarak) defter/KDV/beyannamesiz yalnızca müşteri %17 stopajlı Gider Pusulası rejimiyle çalışabilir (tavan aşılır veya ticari konser organizasyonu yapılırsa Şahıs Şirketi / Ticaret Odası açılır).. İzin/Ruhsat: Bireysel yazar, müzisyen, ressam ve prodüktörler (90.1) özel bakanlık ruhsatına tabi değildir — Sanal Ofis veya GVK m. 18 serbest meslek ile çalışabilir; ancak canlı konser/festival/tiyatro salonu işletmek (90.31) için Belediye İşyeri Açma Ruhsatı, İtfaiye Raporu ve Valilik/Emniyet Etkinlik & Canlı Müzik İzni şarttır! Vergi/Teşvik: GVK M. 18 SANATÇI TELİF İSTİSNASI: Müellif, mütercim, heykeltraş, ressam, bestekâr ve bunların mirasçılarının 5846 s.K. kapsamındaki telif/eser teslimlerinde %17 nihai stopaj uygulanır (2025/2026 yılı GVK m. 103 4. dilim tutarına kadar yıllık beyanname verilmez)!
90.39.01 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
90.39.01 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 7922 (Tiyatro, Konser Organizatörleri ve Bilet Acenteleri).
90.39.01 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: dijital dağıtım da dahil olmak üzere, sinemalarda doğrudan gösterim veya yayın ya da akış için sinema filmi üretimi, bkz. 59.1; canlı performansların ve etkinliklerin yayınlanması, bkz. 60.20; kişisel tiyatro veya sanat acentelerinin veya ajanslarının faaliyetleri, bkz. 74.99.