47.91.15 — Uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri
KRİTİK REVİZYON KIRILIMI: Eski NACE Rev. 2’de tüm "İnternetten Perakende Satış"ı kapsayan 47.91, yeni NACE Rev. 2.1’de "Uzmanlaşmamış Perakende Ticarete Aracılık (Pazaryeri Platformları)" haline gelmiştir! Kendi stoğunu online satan mağazalar artık Rev. 2.1’de sattığı ürüne göre `47.1–47.8` kodlarına geçerken, Türkiye 6 haneli sisteminde 47.91.14 halen e-ticaret için aktif kullanılmaktadır.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
213 s. VUK m. 127, 159 (Şube Bildirimi) & 2005/9207 BKK Yönetmeliği
MCC 5969
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- NACE Rev. 2.1’de: Çok kategorili dijital e-ticaret pazaryerleri ve perakende aracılık platformları (Trendyol, Hepsiburada benzeri aracılar)
- Türkiye mevcut 6 haneli (47.91.14) uygulamada: Pazaryeri satıcıları, Shopify/WooCommerce e-ticaret mağazaları ve dropshipping firmaları
Bu Sınıf Şunları Kapsar
2- Uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri
- Bu sınıf, aracılık edilen malları tedarik etmeden ve mülkiyetini üstlenmeden, bir ücret veya komisyon karşılığında fiziksel mallar için alıcılar ve satıcılar arasındaki işlemleri kolaylaştıran, belirli bir mallarda uzmanlaşmamış perakende ticarete yönelik aracılık hizmeti faaliyetlerini kapsamaktadır. Bu faaliyetler dijital platformlarda veya dijital olmayan kanallar aracılığıyla (kapıdan kapıya, telefon, posta vb. dahil olmak üzere yüz yüze) gerçekleştirilebilir. Ücret veya komisyon alıcılardan veya satıcılardan alınabilir. Perakende ticarete yönelik aracılık hizmeti faaliyetlerinden elde edilen gelir, reklam alanı satışından elde edilen gelirler gibi diğer gelir kaynaklarını da içerebilir.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- ikinci el mallar için personel dahil yer kiralama faaliyetleri.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- uzmanlaşmış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri, bkz. 47.92.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Kendi internet sitesi/uygulaması üzerinden satanlarda Ticaret Bakanlığı ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydı + 3D/SSL & Ön Bilgilendirme/Mesafeli Satış Sözleşmesi
- Fiziki mağaza/dükkânlarda Belediye Sıhhi İşyeri Açma Ruhsatı + Gıda varsa Tarım Gıda İşletme Kayıt Belgesi; Stoksuz E-Ticaret (Dropshipping) ve pazaryeri ofislerinde ise Sanal Ofis yeterlidir
- Özel ruhsatlı perakende alt kolları: Eczane (47.73 → 6197 s.K. Sağlık Müd.), Kuyum (47.77 → Kuyum Ticareti Yetki Belgesi), Akaryakıt (47.30 → EPDK Bayilik), Alkol/Tütün (TADB Perakende Satış Belgesi)
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası veya TSO (5174 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Bakkal/Manav/Büfe/Konfeksiyon Esnaf Odası (5362 s.K.) veya Ticaret Odası
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir- E-Ticaret stopajı: 6563 s.K. kapsamındaki pazaryeri/aracı hizmet sağlayıcıları, 193 s. GVK m. 94 ve KVK m. 15/30 uyarınca 01.01.2025 itibarıyla platform satıcılarının KDV hariç ürün satış bedelleri üzerinden %1 e-ticaret stopajı kesip vergi dairesine yatırır (satıcı yıllık gelir/kurumlar vergisinden mahsup eder)!
- Mikro ihracat (ETGB — 300 kg / 15.000 EUR sınırına kadar hızlı kargo ile yurt dışı e-ticaret satışı) KDV iadesi ve %50/%80 e-ihracat gelir istisnaları (GVK m. 89/16 %50 mikro ihracat indirimi dahil!) sağlar.
- Fiziki mağazalarda banka/POS entegrasyonlu Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) ve 2026 itibarıyla güncellenen B2C e-Arşiv Fatura eşikleri takip edilmelidir.
- 6563 s. E-Ticaret Kanunu uyarınca aracı hizmet sağlayıcı (pazaryeri) platformlar, satıcıların KDV hariç satış bedelleri üzerinden 01.01.2025 itibarıyla %1 e-ticaret stopajı keser ve Elektronik Ticaret Lisans ücretine tabidir.
- Kendi e-ticaret sitesinden (D2C) satanlar ETBİS kaydı yaptırmalı, yurt dışına hızlı kargo ETGB mikro ihracatta %0 KDV + %50 GVK m. 89/16 e-ihracat indirimi (gerçek kişi tam mükellef) almalıdır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
KRİTİK REVİZYON FARKI: NACE Rev. 2.1’de eski genel "47.91 İnternetten Perakende Ticaret" sınıfı kaldırılmıştır! Artık internetten satış yapan her mağaza sattığı ürüne göre 47.1–47.8 sınıflarına (ör. giyim e-ticareti 47.71, gıda 47.2) ayrılır; yeni 47.91/47.92 ise yalnızca pazaryeri aracılık platformlarına ayrılmıştır. AB’de OSS (One-Stop-Shop) €10.000 KDV eşiği, DSA ve GPSR 2023/988 uygulanır.
ABD NAICS 44–45 (455/456/457/458/459) kapsamındadır (2022 NAICS revizyonunda da 454110 E-Commerce kaldırılıp ürün gruplarına dağıtıldı!). Eyaletlerde Economic Nexus ($100.000 ciro veya 200 işlem South Dakota v. Wayfair kuralı) aşılınca Sales Tax kaydı, Amazon/Shopify satıcılarında EIN + Wyoming/Delaware LLC yapısı yaygındır.
UK SIC 2007 hâlâ 47910 (Internet Retail) kodunu aktif olarak korumaktadır! HMRC VAT zorunlu tescil eşiği £90.000 olup yurt dışı satıcılar £135 altı gönderilerde UK Online Marketplace / Seller VAT tahsilat kuralına ve ICO/UK GDPR ile Consumer Rights Act 2015 hükümlerine tabidir.
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Türkiye’de mevcut 6 haneli NACE ağacında 47.91.14 (İnternetten Perakende) yaygın kullanılmaya devam ederken, AB NACE Rev. 2.1 eşleştirmesinde sattığınız ana ürüne göre (ör. 47.71 Giyim, 47.40 Elektronik) veya sadece pazaryeriyseniz 47.91/47.92 aracılık koduna dikkat etmelisiniz.
- Tüketiciye 14 günlük mesafeli satış cayma hakkı ve ön bilgilendirme formu sunmamak Ticaret Bakanlığı denetimlerinde işlem başı idari para cezası getirir.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Yalnızca idari yönetim, aracılık veya stoksuz (dropshipping/fulfillment) ticaret yapılıyorsa merkez adresi olarak sanal ofis kabul edilebilir. Fiziki emtia depolanması veya elden perakende satış halinde deponun/şubenin kira kontratı ile VUK m. 159 ek işyeri bildirimi ve gerektiğinde belediye ruhsatı zorunludur.
Merkez sanal ofiste stopaj doğmazken, fiziki depo veya şube gerçek kişiden kiralanırsa GVK m. 94/5 gereği %20 kira stopajı Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile ödenir.
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245İnternetten çok kategorili perakende (pazaryeri/dropshipping): kargo takip kodu zorunluluğu ve <%1 chargeback eşiği izlenir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| TR 47.91.14 — Türkiye 6 Haneli E-Ticaret Kodu → | AB NACE Rev. 2.1’de 47.91 pazaryeri aracılığına dönüşmüş olsa da Türkiye’deki mevcut 6 haneli sicilde 47.91.14 doğrudan "İnternet Üzerinden Perakende" için kullanılmaya devam eder. | Yurt dışı ABD LLC / UK LTD açarken ABD NAICS’te ürün bazlı kodu (458/459), İngiltere UK SIC’te 47910 kodunu seçin. |
| 47.92 — Uzmanlaşmış Perakende Aracılık → | Çok kategorili pazaryerleri 47.91; tek dikeye odaklanan (ör. yalnızca ikinci el saat, sneaker veya otomotiv parçası aracılığı) platformlar 47.92’dir. | Her ikisi de aracılık komisyonu üzerinden gelir yazar ve yalnızca komisyon KDV’si tahsil eder. |
| 47.71 — NACE 2.1 Giyim E-Ticaret / Mağaza → | NACE Rev. 2.1 standartlarında online veya fiziki giyim mağazası fark etmeksizin ürün bazlı 47.71 kullanılır. | Türkiye’de hazır giyimde %10 KDV uygulanır; 47.91 pazaryeri aracılığı komisyonu ise %20 KDV’lidir. |
47.11.01 — Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 47.11.01 (Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek, şarküteri ve tütün ağırlıklı perakende bakkaliye)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Fiziki Dükkan ve Belediye Ruhsatı Zorunlu.
47.11.02 — Süpermarket ve hipermarketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 47.11.02 (Süpermarket ve hipermarketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
47.11.03 — Tezgahlar ve pazar yerleri vasıtasıyla diğer gıda ürünleri (bal, un, tahıl, pirinç, bakliyat vb. dahil) perakende ticareti (seyyar satıcılar hariç)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 47.11.03 (Tezgahlar ve pazar yerleri vasıtasıyla diğer gıda ürünleri (bal, un, tahıl, pirinç, bakliyat vb. dahil) perakende ticareti (seyyar satıcılar hariç)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 47.91.15 Uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 47.91.15 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
47.91.15 (Uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: Uzmanlaşmamış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri; Bu sınıf, aracılık edilen malları tedarik etmeden ve mülkiyetini üstlenmeden, bir ücret veya komisyon karşılığında fiziksel mallar için alıcılar ve satıcılar arasındaki işlemleri kolaylaştıran, belirli bir mallarda uzmanlaşmamış perakende ticarete yönelik aracılık hizmeti faaliyetlerini kapsamaktadır. Bu faaliyetler dijital platformlarda veya dijital olmayan kanallar aracılığıyla (kapıdan kapıya, telefon, posta vb. dahil olmak üzere yüz yüze) gerçekleştirilebilir. Ücret veya komisyon alıcılardan veya satıcılardan alınabilir. Perakende ticarete yönelik aracılık hizmeti faaliyetlerinden elde edilen gelir, reklam alanı satışından elde edilen gelirler gibi diğer gelir kaynaklarını da içerebilir.. Başlıca uygulayıcılar: NACE Rev. 2.1’de: Çok kategorili dijital e-ticaret pazaryerleri ve perakende aracılık platformları (Trendyol, Hepsiburada benzeri aracılar); Türkiye mevcut 6 haneli (47.91.14) uygulamada: Pazaryeri satıcıları, Shopify/WooCommerce e-ticaret mağazaları ve dropshipping firmaları.
47.91.15 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
47.91.15 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: İş Modeline Göre Değerlendirilmelidir. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
47.91.15 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası veya TSO (5174 s.K.) / Bakkal/Manav/Büfe/Konfeksiyon Esnaf Odası (5362 s.K.) veya Ticaret Odası. İzin/Ruhsat: Kendi internet sitesi/uygulaması üzerinden satanlarda Ticaret Bakanlığı ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydı + 3D/SSL & Ön Bilgilendirme/Mesafeli Satış Sözleşmesi Vergi/Teşvik: 6563 s. E-Ticaret Kanunu uyarınca aracı hizmet sağlayıcı (pazaryeri) platformlar, satıcıların KDV hariç satış bedelleri üzerinden 01.01.2025 itibarıyla %1 e-ticaret stopajı keser ve Elektronik Ticaret Lisans ücretine tabidir.
47.91.15 ile en sık karıştırılan 47.91.14 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
TR 47.91.14 — Türkiye 6 Haneli E-Ticaret Kodu: AB NACE Rev. 2.1’de 47.91 pazaryeri aracılığına dönüşmüş olsa da Türkiye’deki mevcut 6 haneli sicilde 47.91.14 doğrudan "İnternet Üzerinden Perakende" için kullanılmaya devam eder. Vergisel/hukuki etki: Yurt dışı ABD LLC / UK LTD açarken ABD NAICS’te ürün bazlı kodu (458/459), İngiltere UK SIC’te 47910 kodunu seçin.
47.91.15 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
47.91.15 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 5969 (Doğrudan Pazarlama & E-Ticaret (Katalog / İnternet)).
47.91.15 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: uzmanlaşmış perakende ticaret için aracılık hizmeti faaliyetleri, bkz. 47.92..