46.90.01 — Uzmanlaşmamış toptan ticaret (bir başka ülkeyle yapılan toptan ticaret hariç)
46.90, birden fazla sektör grubuna yayılmış genel toptan ticaret ve dış ticaret (ihracat-ithalat) şirketlerini kapsar; mal ihracatında %0 KDV (KDVK 11/1-a) ve 5 puan Kurumlar Vergisi İhracat İndirimi (KVK m. 32/7) avantajına sahiptir.
6 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
213 s. VUK m. 127–131 (Yoklama) & 193 s. GVK m. 94
MCC 5013
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- B2B hammadde, gıda, makine, tekstil, elektronik ve kimyasal toptancıları
- İthalat-ihracat dış ticaret şirketleri (aracı ihracatçı / distribütörler)
- Komisyon usulü toptan satış acenteleri ve pazaryeri B2B aracıları (46.1)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
2- Uzmanlaşmamış toptan ticaret (bir başka ülkeyle yapılan toptan ticaret hariç)
- belirli bir uzmanlaşma olmaksızın çeşitli malların toptan ticareti.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- ticaretini yaptıkları malların mülkiyetini üstlenmeyen toptancıların faaliyetleri, bkz. 46.1.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Gıda/yem/tohum toptan satış ve depolamasında Tarım Bakanlığı Gıda İşletme Kayıt Belgesi + Depo GSM ruhsatı
- Beşeri ilaç ve ecza deposu (46.46) faaliyetinde TİTCK Ecza Deposu Ruhsatı & İTS bildirimi + Mesul Müdür Eczacı zorunluluğu
- Yaş sebze-meyve toptancılığında Hal Kayıt Sistemi (HKS) bildirimi & künye zorunluluğu
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası + İlgili İhracatçı Birlikleri (dış ticaret varsa)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Ticaret Odası (B2B tüccarlar tacir statüsü gereği çoğunlukla Ticaret Odasına kayıtlıdır)
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Kısmi Uygun- Mal ihracatında (KDVK m. 11/1-a) %0 KDV tam istisnası uygulanır ve yüklenilen KDV iade alınır; İmalatçı olmayan ihracatçılar (46.90/46.19) KVK 1 puan imalat indirimi değil 5 puan ihracat kurumsal vergi indiriminden yararlanır (5520 KVK m. 32/7)!
- Hal dışı/içi sebze-meyve, hububat, şeker veya hurda/metal toptancılığında emtia bazlı KDV oranları (%1 / %10 / %20) ve e-İrsaliye ciro limitleri sıkı denetlenir.
- Stoksuz/drop-shipping/aracı ihracatçı ofislerde Sanal Ofis kabul görürken, kendi fiziki deposu olan toptancılar depo adresi ve VUK m. 159 şube tescili yapmak zorundadır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
AB Toptan İthalatçı/Dağıtıcı Sorumlulukları (GPSR 2023/988, Blue Guide ürün uygunluğu doğrulama yükümlülüğü), VIES Intra-EU B2B Reverse Charge KDV sistemi ve EUDR/CBAM ithalatçı beyanları doğrudan toptancıları bağlar.
ABD NAICS 42 (423 Dayanıklı / 424 Dayanıklı Dışı / 425 Elektronik B2B Aracıları) kapsamındadır. Eyalet Resale Certificate (satış vergisi muafiyet belgesi), gıda/ilaç toptanında FDA DSCSA/FSMA FSVP (Foreign Supplier Verification Program) zorunludur.
HMRC Customs CDS EORI kaydı, alkollü içki toptanında AWRS onayı, ilaçta MHRA WDA(H) (Wholesale Dealer’s Licence) ve UKCA/CE ithalatçı etiketleme sorumluluğu geçerlidir (UK SIC 46xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- İmalat fasonu yaptırıp kendi markasıyla toptan satan şirketler Bölüm 46 altındadır; fiili fabrika/üretim hattı yoksa imalat kodu seçilemez.
- NACE Rev. 2.1’de toptan araç/yedek parça ticareti 46.7 altında Bölüm 46’ya taşınmıştır; ayrıca 46.1 komisyon aracılığı ile kendi namına al-sat (46.2–46.9) fatura/hasılat beyanı açısından tamamen farklıdır.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde 01.01.2025 itibarıyla 6331 m. 6 kapsamı yürürlüğe girmiştir; işveren ÇSGB/Anadolu Üniv. İSG eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Faaliyet masa başı ve fikri/dijital hizmete dayandığından 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında fiili imalathane veya dükkân şartı aranmaz; sanal ofis kira sözleşmesi ile VUK m. 127 vergi dairesi yoklaması tamamlanır.
Sanal ofis hizmet faturasında %20 kira stopajı (GVK m. 94/5) doğmaz ve faturadaki %20 KDV indirilir. Konut (ev-ofis) gösteriminde ise brüt kira üzerinden %20 stopaj ve mülkiyet/ortak kira muvafakati kontrol edilir (634 s. KMK m. 24).
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Az Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 6 yılda bir | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 6 yılda bir plan (her 50 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | 3 yılda bir en az 8 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | En geç 5 yılda bir (hekim min. 5 dk/çalışan/ay) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Hekim Görevlendirme | Uzman min. 10 dk/çalışan/ay (<50 çalışanda işveren e-sertifikalı üstlenebilir) | 6331 s.K. m. 6, 38; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245B2B otomotiv yedek parça ve yan sanayi ticaretinde standart onay; uyumluluk/OEM iadesi yönetimi gerekir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
Yakın Kodlarla Kritik Mevzuat ve Vergi Farkları
| Karşılaştırılan Kod | Kapsam Sınırı | Hukuki & Vergisel Etki |
|---|---|---|
| 46.19 — Komisyoncu / Toptan Aracı → | Mal faturasını kendi üzerine alıp satmak 46.90; sadece aracılık komisyonu kesmek 46.19’dur. | 46.90 yüksek GMV ciro yaratır (e-İrsaliye / e-Fatura ciro haddini hızlı aşar); 46.19 yalnız net komisyonu hasılat yazar. |
46.11.01 — Çiçeklerin, bitkilerin, diğer tarımsal hammaddelerin, tekstil hammaddelerinin ve yarı mamul malların bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak toptan satışını yapan aracılar
Türkiye 6 haneli NACE kodu 46.11.01 (Çiçeklerin, bitkilerin, diğer tarımsal hammaddelerin, tekstil hammaddelerinin ve yarı mamul malların bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak toptan satışını yapan aracılar). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Kısmi Uygun.
46.11.02 — Canlı hayvanların bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak toptan satışını yapan aracılar
Türkiye 6 haneli NACE kodu 46.11.02 (Canlı hayvanların bir ücret veya sözleşmeye dayalı olarak toptan satışını yapan aracılar). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Kısmi Uygun.
46.11.90 — Diğer malların toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri (kürklü müzayedeleri vb.)
Türkiye 6 haneli NACE kodu 46.11.90 (Diğer malların toptan satışı ile ilgili aracıların faaliyetleri (kürklü müzayedeleri vb.)). İSG Tehlike Sınıfı: Az Tehlikeli. Kısmi Uygun.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 46.90.01 Uzmanlaşmamış toptan ticaret (bir başka ülkeyle yapılan toptan ticaret hariç)
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 46.90.01 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
46.90.01 (Uzmanlaşmamış toptan ticaret (bir başka ülkeyle yapılan toptan ticaret hariç)) şu faaliyetleri kapsar: Uzmanlaşmamış toptan ticaret (bir başka ülkeyle yapılan toptan ticaret hariç); belirli bir uzmanlaşma olmaksızın çeşitli malların toptan ticareti.. Başlıca uygulayıcılar: B2B hammadde, gıda, makine, tekstil, elektronik ve kimyasal toptancıları; İthalat-ihracat dış ticaret şirketleri (aracı ihracatçı / distribütörler).
46.90.01 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
46.90.01 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Az Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 6 yılda bir risk değerlendirmesi; 01.01.2025 sonrası 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde: İşveren veya işveren vekili e-sertifika eğitimiyle risk değerlendirmesi ve İSG sürecini üstlenebilir (ancak işe giriş/periyodik sağlık muayeneleri kamu sağlık sunucuları, aile hekimi veya OSGB hekimince düzenlenir). 50 ve üzeri çalışanda tam/kısmi süreli C sınıfı İSG uzmanı ve işyeri hekimi zorunludur.). İşyeri statüsü: Kısmi Uygun. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
46.90.01 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası + İlgili İhracatçı Birlikleri (dış ticaret varsa) / Ticaret Odası (B2B tüccarlar tacir statüsü gereği çoğunlukla Ticaret Odasına kayıtlıdır). İzin/Ruhsat: Gıda/yem/tohum toptan satış ve depolamasında Tarım Bakanlığı Gıda İşletme Kayıt Belgesi + Depo GSM ruhsatı Vergi/Teşvik: Mal ihracatında (KDVK m. 11/1-a) %0 KDV tam istisnası uygulanır ve yüklenilen KDV iade alınır; İmalatçı olmayan ihracatçılar (46.90/46.19) KVK 1 puan imalat indirimi değil 5 puan ihracat kurumsal vergi indiriminden yararlanır (5520 KVK m. 32/7)!
46.90.01 ile en sık karıştırılan 46.19 kodu arasındaki mevzuat farkı nedir?
46.19 — Komisyoncu / Toptan Aracı: Mal faturasını kendi üzerine alıp satmak 46.90; sadece aracılık komisyonu kesmek 46.19’dur. Vergisel/hukuki etki: 46.90 yüksek GMV ciro yaratır (e-İrsaliye / e-Fatura ciro haddini hızlı aşar); 46.19 yalnız net komisyonu hasılat yazar.
46.90.01 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
46.90.01 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 5013 (Motorlu Taşıt Parça, Ekipman ve Aksesuarları).
46.90.01 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: ticaretini yaptıkları malların mülkiyetini üstlenmeyen toptancıların faaliyetleri, bkz. 46.1..