05.10.00 — Taş kömürü madenciliği
05.10.00 (Taş kömürü madenciliği) faaliyet kodu; 6331 s.K. kapsamında "Çok Tehlikeli" İSG sınıfına, 3213 sayılı Maden Kanunu (IV. Grup Madenler) çerçevesine ve "Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart" işyeri statüsüne tabidir.
2 Yıl Risk Değ. • 6331 s.K.
Geleneksel Girişimci Destek Programı
2005/9207 BKK İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliği & 213 s. VUK m. 127
MCC 1400
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Yeraltı ve açık ocak taş kömürü işletmecileri
- Linyit madeni ruhsat sahipleri ve rödovans operatörleri
- Kömür yıkama (lavvar) ve briketleme (maden sahasına bağlı) tesisleri
Bu Sınıf Şunları Kapsar
3- Taş kömürü madenciliği
- taş kömürü madenciliği: sıvılaştırma yöntemleriyle gerçekleştirilen madencilik de dahil, yeraltı ve yer üstü madenciliği
- kömürün sınıflandırılması, kalitesinin arttırılması veya taşımacılığının ya da depolanmasını kolaylaştırılması amacıyla ayıklanması ve yıkanması, büyüklüklerine göre ayrılması, sınıflandırılması, öğütülmesi, sıkıştırılması vb.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- kömür tozu yığınlarından yeniden taş kömürünün elde edilmesi.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
7- linyit madenciliği, bkz. 05.20
- turba (az çok kömürleşmiş bitkilerden oluşan yakıt, yer kömürü) çıkarımı, bkz. 08.92
- taş kömürü madenciliğini destekleyici faaliyetler, bkz. 09.90
- kömür çıkartılması amacıyla deneme sondajları yapılması, bkz. 09.90
- katı yakıt üreten kok fırınlarının işletilmesi, bkz. 19.10
- taşkömürü briketleri, oval ve benzeri katı taşkömürü yakıtlarının imalatı, bkz. 19.20
- kömür çıkartmak amacıyla arazilerin hazırlanması ve geliştirilmesi için gerçekleştirilen çalışmalar, bkz. 43.12.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- MAPEG (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) IV. Grup Arama ve İşletme Ruhsatı + İşletme İzni
- ÇED Olumlu Kararı ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (1. Sınıf Gayrisıhhi Müessese)
- MAPEG siciline işlenmiş Daimi Nezaretçi (Maden Mühendisi) ve İş Güvenliği Uzmanı ataması
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret ve Sanayi Odası (5174 s.K.) + Sanayi Sicil Belgesi (6948 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Şahıs işletmeleri maden işletme izni alabilse de fiilen sermaye şirketi yapısı standarttır.
- Özel Yetkili Kurum / Sicil
- MAPEG Ruhsat Sicili & TMMOB Maden Mühendisleri Odası Daimi Nezaretçi Vizesi
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart- 3213 s.K. m. 14 gereği ocak başı satış tutarı üzerinden yıllık Devlet Hakkı ödenir.
- Maden arama faaliyetlerine yönelik makine ve teçhizat teslimleri KDVK m. 13/c uyarınca KDV’den müstesnadır.
- 6331 s.K. Çok Tehlikeli sınıf olup yeraltı çalışanlarında erken emeklilik (fiili hizmet süresi zammı - 5510 m. 40) ve asgari 2 kat taban ücret zorunluluğu (3213 Ek m. 9) uygulanır.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
AB Kömür ve Çelik geçiş mekanizmaları (Just Transition Fund), AB Metan Emisyonu Tüzüğü (EU) 2024/1787 ve Maden Atıkları Direktifi 2006/21/EC hükümlerine tabidir.
ABD NAICS 2121 kapsamındadır. Federal Office of Surface Mining Reclamation and Enforcement (OSMRE) ve MSHA (Mine Safety and Health Administration) 30 CFR Parts 70–75 zorunlu denetimlerine tabidir.
İngiltere Mining Remediation Authority (eski Coal Authority) ruhsatı ve UK SIC 05101–05200 sicil kaydı zorunludur; yeni termal kömür izinleri yasal kısıtlamalara tabidir.
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Tüccar olarak kömür alıp satmak Bölüm 05 değil toptan (46.81) veya perakende ticaret (47.78) kapsamındadır.
- Yeraltı madeninde sığınma odası ve hayat hattı eksiklikleri işin derhal durdurulması (6331 m. 25) sebebidir.
6331 Sayılı İSG Matrisi, KOSGEB & İşyeri Uygunluğu
6331 Sayılı İSG Yükümlülükleri
En sıkı İSG rejimi uygulanır: 1. çalışandan itibaren A sınıfı uzman, işyeri hekimi, 10+ çalışanda diğer sağlık personeli ve 6331 m. 17 Mesleki Yeterlilik/Eğitim Belgesi zorunludur.
KOSGEB Destek ve Hibe Durumu
Bu NACE kodu KOSGEB Desteklenen Sektörler listesinde yer almakta olup şirket kuruluşu öncesinde KOSGEB Geleneksel Girişimcilik Eğitimi tamamlanmak şartıyla geri ödemesiz İş Kurma Desteğine (şahıs vs sermaye şirketi tavanları ve ilk 3 yıl SGK prim günlü istihdam desteği) başvurabilir.
KOSGEB Girişimci Destek Programı (Genel Sektör Kapsamı)
Sanal Ofis & Vergi Yoklaması
Sanal ofis veya salt ev adresiyle vergi dairesi yoklamasından ve belediye ruhsat denetiminden geçilemez. Faaliyet niteliğine göre Sıhhi Müessese veya 1./2./3. Sınıf Gayrisıhhi Müessese (GSM) Ruhsatı, tapu/yapı kullanma (iskân) uyumu, itfaiye uygunluk raporu ve işyeri fiili donanımı ibraz edilmelidir.
Şahıs mülkünden kiralanan fiziki işyeri için GVK m. 94/5 uyarınca aylık net kiranın brütleştirilmiş tutarı üzerinden %20 kira stopajı beyan edilir (kurumsal/şirket mülklerinden kiralamada stopaj yerine +%20 KDV’li kira faturası düzenlenir).
6331 Sayılı İSG Kanunu Yükümlülük Tablosu
Çok Tehlikeli (6331 s.K.)| Yasal Yükümlülük | Periyot / Yasal Kural | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|
| Risk Değerlendirmesi Yenileme | En geç 2 yılda bir (kaza/revizyonda derhal) | Risk Değ. Yön. m. 12 |
| Acil Durum Planı & Tatbikat | 2 yılda bir plan (her 30 çalışana 1 destek) + yılda 1 tatbikat | Acil Durumlar Yön. m. 11, 14 |
| Çalışan Temel İSG Eğitimi | Yılda en az 1 kez 16 saat | İSG Eğitim Yön. m. 6, 11 |
| Periyodik Sağlık Muayenesi | Yılda bir (hekim 15 dk/çalışan/ay; 10+ çalışanda DSP 10–20 dk) | İşyeri Hekimi Yön. m. 9, 12 |
| İSG Uzmanı & Mesleki Belge | 1+ çalışanda A sınıfı uzman (40 dk/çalışan/ay) + 6331 m. 17 mesleki eğitim belgesi | 6331 s.K. m. 6, 17; İGU Yön. m. 12 |
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Ruhsatlı maden işletme belgesi (MAPEG) PSP onboarding aşamasında istenebilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
05.20.00 — Linyit madenciliği
Türkiye 6 haneli NACE kodu 05.20.00 (Linyit madenciliği). İSG Tehlike Sınıfı: Çok Tehlikeli. Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- 05.10.00 Taş kömürü madenciliği
Sıkça Sorulan Sorular
TR NACE 6-Digit 05.10.00 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
05.10.00 (Taş kömürü madenciliği) şu faaliyetleri kapsar: Taş kömürü madenciliği; taş kömürü madenciliği: sıvılaştırma yöntemleriyle gerçekleştirilen madencilik de dahil, yeraltı ve yer üstü madenciliği; kömürün sınıflandırılması, kalitesinin arttırılması veya taşımacılığının ya da depolanmasını kolaylaştırılması amacıyla ayıklanması ve yıkanması, büyüklüklerine göre ayrılması, sınıflandırılması, öğütülmesi, sıkıştırılması vb.. Başlıca uygulayıcılar: Yeraltı ve açık ocak taş kömürü işletmecileri; Linyit madeni ruhsat sahipleri ve rödovans operatörleri.
05.10.00 kodunun 6331 Sayılı İSG yükümlülükleri, Sanal Ofis ve KOSGEB durumu nedir?
05.10.00 kodu 6331 Sayılı Kanun uyarınca "Çok Tehlikeli (6331 s.K.)" grubundadır (En geç 2 yılda bir (kaza/revizyonda derhal) risk değerlendirmesi; Çok tehlikeli işlerde 6331 m. 17 ve MYK Tebliği uyarınca mesleki eğitim / MYK belgesi olmayan çalışan işbaşı yaptırılamaz; aksi halde işin durdurulması ve çalışan başına idari para cezası uygulanır.). İşyeri statüsü: Fiziki İşyeri ve Belediye Ruhsatı Şart. KOSGEB durumu: Geleneksel Girişimci Destek Programı.
05.10.00 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret ve Sanayi Odası (5174 s.K.) + Sanayi Sicil Belgesi (6948 s.K.) / Şahıs işletmeleri maden işletme izni alabilse de fiilen sermaye şirketi yapısı standarttır.. İzin/Ruhsat: MAPEG (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) IV. Grup Arama ve İşletme Ruhsatı + İşletme İzni Vergi/Teşvik: 3213 s.K. m. 14 gereği ocak başı satış tutarı üzerinden yıllık Devlet Hakkı ödenir.
05.10.00 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
05.10.00 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: Sanal POS MCC 1400 (Kömür ve Maden Çıkarımı).
05.10.00 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: linyit madenciliği, bkz. 05.20; turba (az çok kömürleşmiş bitkilerden oluşan yakıt, yer kömürü) çıkarımı, bkz. 08.92; taş kömürü madenciliğini destekleyici faaliyetler, bkz. 09.90.