72.20 — Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
NACE Rev. 2 72.20 (Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri); Bölüm 72 çerçevesinde 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre sınıflandırılır.
Eurostat • v2.0
Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
NAICS 541720 • SIC 72200
MCC 8731
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Biyoteknoloji, ilaç keşfi, nanotech, yapay zekâ ve mühendislik Ar-Ge şirketleri (72.10)
- Sözleşmeli Ar-Ge laboratuvarları (CRO) ve üniversite spin-off teknoloji girişimleri
- Ekonomi, sosyoloji, arkeoloji ve beşeri bilimler araştırma enstitüleri (72.20)
Bu Sınıf Şunları Kapsar
3- sosyal bilimlerle ilgili araştırma ve geliştirme,
- beşeri bilimlere ilişkin araştırma ve geliştirme,
- ağırlıklı olarak sosyal bilimler ve beşeri bilimlere ilişkin disiplinler arası araştırma ve geliştirme.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
1- piyasa araştırması, bkz. 73.20.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Sosyal/bilimsel ve masa başı Ar-Ge için genel ticari tescil (Sanal Ofis uygun) yeterlidir; Ar-Ge Merkezi Belgesi (5746) almak için ise min. 15–30 Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli ve fiziki Ar-Ge alanı şarttır.
- Biyoteknoloji / GDO / İnsan Klinik Araştırmalarında (CRO) TİTCK Klinik Araştırmalar İzni ve Tarım Bakanlığı Biyogüvenlik (5977 s.K.) kuralları zorunludur; deney hayvanı laboratuvarlarında HADİK/Tarım Bakanlığı İzni şarttır.
- Radyasyon veya tehlikeli kimyasal içeren laboratuvarlar belediye/NDK/Çevre izni alır.
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Ticaret Odası veya Sanayi Odası (5174 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Ar-Ge hibeleri ve yatırımcı hakları nedeniyle fiilen Anonim veya Limited Şirket olarak kurulur.
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- EN GÜÇLÜ VERGİ KALKANLARI: • %100 Ar-Ge İndirimi (5746 s.K. m. 3): Ar-Ge merkezleri veya TÜBİTAK/KOSGEB destekli Ar-Ge projelerindeki Ar-Ge harcamalarının %100’ü kurumlar vergisinden düşülür; Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (%80–%95) ve %50 SGK İşveren Prim Desteği sağlanır! • 4691 Teknokent: Bölge içi Ar-Ge ve yazılım/tasarım çıktılarından doğan kazançlar kurumlar/gelir vergisinden istisnadır + KDV istisnası (teslimler). • Patent İstisnası (5520 KVK m. 5/B): Türkiye’de geliştirilen tescilli patent ve faydalı modellerin lisans/satış/üretim kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır!
- KOSGEB ÖNCELİKLİ SEKTÖR: Bölüm 72, İş Geliştirme Desteği (1.5M+ TL) + TÜBİTAK 1501 / 1507 / 1512 BİGG başlangıç hibeleri (900.000 TL+ sermaye hibe) ile doğrudan desteklenir!
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
NACE Rev. 2.1 ile eski `72.11 Biyoteknoloji` ve `72.19 Diğer` tek 72.10 Doğa Bilimleri ve Mühendislik Ar-Ge altında birleştirildi! AB’de Horizon Europe hibe kuralları, AB Klinik Araştırmalar Tüzüğü (EU) 536/2014 (CTIS) ve Frascati Kılavuzu Ar-Ge tanımları geçerlidir.
ABD NAICS 5417 (541713 Nanotech, 541714 Biotech, 541715 Physical/Engineering, 541720 Social Sciences) kapsamındadır! Federal SBIR / STTR hibe fonları, IRS IRC § 41 R&D Tax Credit (startuplarda yıllık $500k’a kadar payroll tax mahsubu!) ve § 174 5/15-yıllık amortisman kuralı ile NIH/FDA IND izinleri uygulanır.
Merged R&D Tax Relief Scheme / ERIS (Enhanced R&D Intensive Support): KOBİ yoğun Ar-Ge şirketleri (%30+ Ar-Ge harcaması oranı) nakit vergi iadesi dahil gelişmiş destek alır; ayrıca UK Patent Box (%10 efektif kurumlar vergisi) uygulanır (UK SIC 72xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Ar-Ge çıktısını seri üretime geçirip ticari mal satan fabrika artık yalnızca 72.10 değil ilgili Kısım C İmalat kodunu da ana/tali faaliyetine eklemelidir.
- Rutin ürün kalite kontrol ve standart laboratuvar testi Ar-Ge (Bölüm 72) değil 71.20 (Teknik Test ve Analiz); pazar/anket araştırması ise 73.20 sınıfındadır.
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Research and Development in the Social Sciences and Humanities
Research and experimental development on social sciences and humanities
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245B2B kalibrasyon, Ar-Ge ve teknik analiz sözleşmelerinde çok düşük risk.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
72.11 — Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Eski NACE Rev. 2 sürümü 72.11 (Biyoteknolojiyle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri). Güncel Rev. 2.1 karşılıklarını aşağıdan inceleyin.
72.19 — Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Eski NACE Rev. 2 sürümü 72.19 (Doğal bilimler ve mühendislikle ilgili diğer araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri). Güncel Rev. 2.1 karşılıklarını aşağıdan inceleyin.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- M MESLEKİ, BİLİMSEL VE TEKNİK FAALİYETLER
- 72 Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetleri
- 72.2 Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
- 72.20 Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2 72.20 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
72.20 (Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) şu faaliyetleri kapsar: sosyal bilimlerle ilgili araştırma ve geliştirme,; beşeri bilimlere ilişkin araştırma ve geliştirme,; ağırlıklı olarak sosyal bilimler ve beşeri bilimlere ilişkin disiplinler arası araştırma ve geliştirme.. Başlıca uygulayıcılar: Biyoteknoloji, ilaç keşfi, nanotech, yapay zekâ ve mühendislik Ar-Ge şirketleri (72.10); Sözleşmeli Ar-Ge laboratuvarları (CRO) ve üniversite spin-off teknoloji girişimleri.
72.20 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Ticaret Odası veya Sanayi Odası (5174 s.K.) / Ar-Ge hibeleri ve yatırımcı hakları nedeniyle fiilen Anonim veya Limited Şirket olarak kurulur.. İzin/Ruhsat: Sosyal/bilimsel ve masa başı Ar-Ge için genel ticari tescil (Sanal Ofis uygun) yeterlidir; Ar-Ge Merkezi Belgesi (5746) almak için ise min. 15–30 Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli ve fiziki Ar-Ge alanı şarttır. Vergi/Teşvik: EN GÜÇLÜ VERGİ KALKANLARI: • %100 Ar-Ge İndirimi (5746 s.K. m. 3): Ar-Ge merkezleri veya TÜBİTAK/KOSGEB destekli Ar-Ge projelerindeki Ar-Ge harcamalarının %100’ü kurumlar vergisinden düşülür; Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (%80–%95) ve %50 SGK İşveren Prim Desteği sağlanır! • 4691 Teknokent: Bölge içi Ar-Ge ve yazılım/tasarım çıktılarından doğan kazançlar kurumlar/gelir vergisinden istisnadır + KDV istisnası (teslimler). • Patent İstisnası (5520 KVK m. 5/B): Türkiye’de geliştirilen tescilli patent ve faydalı modellerin lisans/satış/üretim kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır!
72.20 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
72.20 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 541720 (Research and Development in the Social Sciences and Humanities) • İngiltere UK SIC 2007: 72200 (Research and experimental development on social sciences and humanities) • Sanal POS MCC 8731 (Test Laboratuvarları, Ar-Ge ve Mühendislik Ölçüm).
Eski NACE Rev. 2 72.20 kodunun güncel NACE Rev. 2.1 karşılığı nedir?
2025–2026 NACE Rev. 2.1 geçişiyle 72.20 kodu güncel sistemde 72.20 (Sosyal bilimlerle ve beşeri bilimlerle ilgili araştırma ve deneysel geliştirme faaliyetleri) olarak devam etmektedir.
72.20 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: piyasa araştırması, bkz. 73.20..