30.30 — Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı
NACE Rev. 2 30.30 (Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı); Bölüm 30 çerçevesinde Tersane, Tekne İmal ve Çekek Yeri Hakkında Yönetmelik (Ulaştırma Bakanlığı) hükümlerine göre sınıflandırılır.
Eurostat • v2.0
Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı
NAICS 333310 • SIC 30300
MCC 5088
Faaliyet Kapsamı, Kullanıcı Profili ve Kapsam Dışı İşler
Bu Kodu Kimler Tercih Etmeli? (İş Modelleri)
- Ticari gemi, yat, tekne ve yüzer platform inşa tersaneleri
- Lokomotif, metro/tramvay vagonu ve demiryolu aracı üreticileri
- Uçak, helikopter, İHA/SİHA, uydu, askeri zırhlı araç ve bisiklet/motosiklet fabrikaları
Bu Sınıf Şunları Kapsar
12- yük ve yolcu taşımacılığı için, hava kuvvetleri tarafından ya da spor ve diğer amaçlar için kullanılmak üzere uçakların imalatı,
- helikopter imalatı,
- planörlerin, delta kanatlı planörlerin imalatı,
- zeplinlerin ve sıcak hava balonlarının imalatı,
- bu sınıfta yer alan hava taşıtları parçaları ve aksesuarlarının imalatı:
- • uçak gövdesi, kanatları, kapıları, kumanda yüzeyleri, iniş takımları, yakıt tankları, motor yerleri vb. gibi ana montaj parçaları,
- • pervaneler, helikopter rotorları ve pervane kanatları,
- • hava taşıtlarında bulunan çeşitli tipteki motorlar ve makineler,
- • hava taşıtları için turbo jetlerin ve pervaneli türbin motorlarının parçaları
- yerde uçuş eğitimi yapmaya özgü cihazlar ve tertibatların imalatı,
- uzay aracı ve fırlatma araçları, uydular, uzay roketleri, yörünge istasyonları, uzay mekiklerinin imalatı,
- kıtalararası balistik füzelerin (ICBM) imalatı.
Ayrıca Şunları da Kapsar
- hava taşıtlarının veya hava taşıtı motorlarının büyük çaplı revizyonu ve değiştirilmesi,
- hava taşıtı koltuklarının imalatı.
Kapsam Dışı Faaliyetler (Çapraz Referanslar)
9- paraşüt imalatı, bkz. 13.92,
- askeri savaş gereçleri ve mühimmat imalatı, bkz. 25.40,
- uydular için telekomünikasyon donanımlarının imalatı, bkz. 26.30,
- hava taşıtları ve havacılık aletlerinin imalatı, bkz. 26.51,
- hava seyrüsefer sistemlerinin imalatı, bkz. 26.51,
- hava taşıtları için aydınlatma donanımları imalatı, bkz. 27.40,
- içten yanmalı motorlar için ateşleme parçalarının ve diğer elektrikli parçaların imalatı, bkz. 27.90,
- pistonların, piston sekmanlarının ve karbüratörlerin imalatı, bkz. 28.11,
- hava taşıtı fırlatma donanımlarının, uçak gemilerinde kullanılan katapultların (kısa mesafede hava taşıtlarının havalanmasını sağlayan mekanizma) ve ilgili donanımların imalatı, bkz. 28.99.
Mevzuat, Ruhsat, Şirket Kuruluşu ve Vergi Çerçevesi
Tabi Olduğu Temel Kanun ve Yönetmelikler
Zorunlu Ruhsat, Yetki Belgesi ve Kurumlar
- Tersaneler için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Tersane İşletme İzni + Kıyı Kanunu Dolgu/İskele İzni + ÇED ve Klas Kuruluşu (Türk Loydu / IACS) onayı
- Havacılık/İHA üretiminde SHGM Part-21G Üretim Kuruluşu Onayı + İHA Üretici Kaydı
- Bisiklet/motosiklet/e-scooter üretiminde L-kategorisi Tip Onayı (EU 168/2013) ve EN 15194 e-bike standardı
Şirket Türü, Oda Kaydı ve Sicil Yapısı
- Sermaye Şirketi (Limited / A.Ş.) & Oda
- Sanayi Odası + İMEAK Deniz Ticaret Odası (Gemi) + Sanayi Sicil Belgesi (6948 s.K.)
- Şahıs İşletmesi / Serbest Meslek / Esnaf
- Küçük ahşap tekne/bisiklet atölyeleri dışında tersane ve havacılık için sermaye şirketi zorunludur.
KDV, Tevkifat, Stopaj ve Teşvik Rejimi
- Deniz, hava ve demiryolu taşıma araçlarının imali, tadili, bakımı ve teslimi KDVK m. 13/a kapsamında tam %0 KDV istisnasına (işletmecilere teslim ve imalat girdileri dahil) tabidir.
- Motosiklette motor hacmine göre II Sayılı Liste ÖTV; yatlarda ÖTV/KDV özel tarifeleri uygulanır. Savunma/havacılık Ar-Ge teşvikleri en üst düzeydedir.
Küresel Mevzuat Karşılıkları (AB / ABD / İngiltere)
EASA Part-21 Hava Aracı Üretim Onayı, AB Gezi Tekneleri Direktifi 2013/53/EU (CE), ERA Demiryolu Karşılıklı İşletilebilirlik (TSI) ve Savunma Transfer Direktifi 2009/43/EC geçerlidir.
ABD NAICS 3364/3365/3366/3369 kapsamında yer alır. FAA Production Certificate (Part 21), FRA demiryolu, USCG gemi/MIC (Manufacturer Identification Code) tekne numarası ve askeri üretimde ITAR (DDTC) kaydı zorunludur.
CAA Part-21G havacılık onayı, MCA (Maritime & Coastguard Agency) gemi klası ve UK Recreational Craft Regulations uygulanır (UK SIC 30xxx).
Kritik Sınıflama Hataları ve Denetim Riskleri
- Otomobil/kamyon üretimi Bölüm 29 iken motosiklet ve bisiklet üretimi Bölüm 30 (30.91 / 30.92) kapsamındadır.
- Gemi ve uçakların bakım-onarımı Bölüm 30 değil Bölüm 33 (33.15 / 33.16) sınıfında yer alır; KDVK 13/a istisna belgesi usulüne harfiyen uyulmalıdır.
Küresel Sınıflama Pasaportu ve MCC Profili
AB, ABD, İngiltere, BM ve ulusal siciller arasındaki doğrulanmış yapısal eşleştirmeler ve ödeme risk profili.
Radio and Television Broadcasting and Wireless Communications Equipment Manufacturing
Guided Missile and Space Vehicle Propulsion Unit and Propulsion Unit Parts Manufacturing
Küresel Sanal POS & ISO 18245 MCC Değerlendirmesi
Visa / Mastercard ISO 18245Deniz/demir/hava aracı ekipman ticareti; çift kullanımlı (dual-use) ürünlerde ihracat kontrol beyanı istenebilir.
Kritik Farklar ve Kardeş Kod Karşılaştırması
30.11 — Gemilerin ve yüzen yapıların inşası
Eski NACE Rev. 2 sürümü 30.11 (Gemilerin ve yüzen yapıların inşası). Güncel Rev. 2.1 karşılıklarını aşağıdan inceleyin.
30.12 — Eğlence ve spor amaçlı teknelerin yapımı
Eski NACE Rev. 2 sürümü 30.12 (Eğlence ve spor amaçlı teknelerin yapımı). Güncel Rev. 2.1 karşılıklarını aşağıdan inceleyin.
30.20 — Demir yolu lokomotifleri ve vagonlarının imalatı
Eski NACE Rev. 2 sürümü 30.20 (Demir yolu lokomotifleri ve vagonlarının imalatı). Güncel Rev. 2.1 karşılıklarını aşağıdan inceleyin.
Sınıflama Hiyerarşisi ve Veri İndirme
- C İMALAT
- 30 Diğer ulaşım araçlarının imalatı
- 30.3 Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı
- 30.30 Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı
Sıkça Sorulan Sorular
NACE Rev. 2 30.30 faaliyet kodu hangi işleri ve modelleri kapsar?
30.30 (Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı) şu faaliyetleri kapsar: yük ve yolcu taşımacılığı için, hava kuvvetleri tarafından ya da spor ve diğer amaçlar için kullanılmak üzere uçakların imalatı,; helikopter imalatı,; planörlerin, delta kanatlı planörlerin imalatı,. Başlıca uygulayıcılar: Ticari gemi, yat, tekne ve yüzer platform inşa tersaneleri; Lokomotif, metro/tramvay vagonu ve demiryolu aracı üreticileri.
30.30 kodunda hangi ruhsat, meslek odası ve KDV/vergi kuralları geçerlidir?
Oda kaydı: Sanayi Odası + İMEAK Deniz Ticaret Odası (Gemi) + Sanayi Sicil Belgesi (6948 s.K.) / Küçük ahşap tekne/bisiklet atölyeleri dışında tersane ve havacılık için sermaye şirketi zorunludur.. İzin/Ruhsat: Tersaneler için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Tersane İşletme İzni + Kıyı Kanunu Dolgu/İskele İzni + ÇED ve Klas Kuruluşu (Türk Loydu / IACS) onayı Vergi/Teşvik: Deniz, hava ve demiryolu taşıma araçlarının imali, tadili, bakımı ve teslimi KDVK m. 13/a kapsamında tam %0 KDV istisnasına (işletmecilere teslim ve imalat girdileri dahil) tabidir.
30.30 kodunun ABD NAICS, İngiltere UK SIC ve ödeme sistemi (MCC) karşılığı nedir?
30.30 için doğrulanmış küresel eşleştirmeler: ABD NAICS 2022: 333310 (Commercial and Service Industry Machinery Manufacturing), 334220 (Radio and Television Broadcasting and Wireless Communications Equipment Manufacturing), 336360 (Motor Vehicle Seating and Interior Trim Manufacturing) • İngiltere UK SIC 2007: 30300 (Manufacture of air and spacecraft and related machinery) • Sanal POS MCC 5088 (Ulaşım Ekipmanları (Otomobil Hariç)).
Eski NACE Rev. 2 30.30 kodunun güncel NACE Rev. 2.1 karşılığı nedir?
2025–2026 NACE Rev. 2.1 geçişiyle 30.30 kodu güncel sistemde 30.31 (Sivil hava ve uzay araçları ve ilgili makinelerin imalatı), 30.32 (Askeri hava ve uzay araçları ve ilgili makinelerin imalatı) olarak devam etmektedir.
30.30 faaliyet kodu hangi işleri kapsamaz?
Resmi Eurostat/ulusal sınıflama notlarına göre şunlar kapsam dışıdır: paraşüt imalatı, bkz. 13.92,; askeri savaş gereçleri ve mühimmat imalatı, bkz. 25.40,; uydular için telekomünikasyon donanımlarının imalatı, bkz. 26.30,.